پیدا کردن قهوه برای سلیقهی شخصیتان یا رسیدن به یک طعم خاص برای قهوههای کافهتان، نیازمند چیزی بیشتر از چشیدن چند مدل قهوه است. شما باید بدانید که پشت هر دانه چه ویژگیهایی پنهان شده و طعم آن از کجا میآید. شناخت انواع دانه های قهوه و تفاوت آنها دقیقاً همان نقشهای است که شما را در این مسیر راهنمایی میکند. به وسیله این شناخت میتوانید انتخابی متناسب با هدفتان – چه مصرف روزمره و چه استفاده حرفهای در کافه – داشته باشید.
اجزای دانه قهوه؛ شروع یک ماجراجویی عطرآگین
هر دانه از بخشهایی مثل پوست بیرونی (outer skin)، مخاط (mucilage)، لایهی نقرهای (silver skin)، و نهایتاً مغز (bean) تشکیل شده است. در فرآیند برشتهسازی (Roasting)، این لایهها واکنشهایی نشان میدهند که مستقیماً بر عطر و طعم نهایی قهوه تأثیر میگذارند. مثلاً لایهی نقرهای اگر بهدرستی جدا نشود، مزهای سوخته یا ناخوشایند در قهوه ایجاد میکنند.
انواع دانه قهوه خام؛ یک سفر از مزرعه تا فنجان
دانههای قهوه به چهار دسته اصلی تقسیم میشوند:
1. عربیکا (Coffea arabica)
اولین نوع قهوه این لیست، همان قهوهای است که بیشتر فنجانهای خاص و باکیفیت از آن ساخته میشوند. قهوه عربیکا حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد تولید جهانی را شامل میشود. طعمشان ملایمتر و با رایحههایی از شکلات، مغزها، میوه یا حتی کارامل همراه است. میزان کافئین آنها کمتر است (حدود ۱.۱٪ وزنی) و در ارتفاعات بالا رشد میکنند.
2. روبوستا (Coffea canephora)
روبوستا هم نوع محبوب دیگری از قهوه است که در قهوههای فوری یا اسپرسوهای ترکیبی استفاده میشوند. کافئینشان تقریباً دو برابر عربیکاست (تا ۲.۲٪). به خاطر مقاومت بالا در برابر بیماریها، در ارتفاعات پایینتر و شرایط سختتر رشد میکنند.
3. لیبریکا (Coffea liberica)
لیبریکا در واقع یک ماجراجویی متفاوت در دنیای قهوه است. این نوع کمتر از یک درصد تولید جهانی را شامل میشود، اما شکل درشتتر و ناهمگونتر آن، آن را بلافاصله از بقیه متمایز میکند. طعم لیبریکا با آن چیزی که از قهوه انتظار دارید کمی فرق دارد: ترکیبی از حسهای دودی، چوبی، و میوهای.
4. اکسلسا (Excelsa)
اکسلسا در اصل یک گونه از لیبریکاست که در جنوب شرقی آسیا رشد میکند. طعم آن تند و میوهای است و بیشتر برای پیچیدهتر کردن طعم ترکیبها استفاده میشود.
شکل انواع دانه قهوه؛ نشانهای از ماهیت درون
شکل انواع دانه قهوه میتواند نکات جالبی دربارهی نوع آن به شما بگوید. مثلاً دانههای عربیکا کشیدهتر و دارای شیار مرکزی S شکل هستند. روبوستاها گردترند و شیار وسط آنها مستقیمتر است. این تفاوتها فقط در ظاهر خلاصه نمیشود؛ مثلاً همین شیار S شکل در عربیکا نشاندهندهی میزان بالاتر اسیدهای عطری و پیچیدگی طعم است. در مورد لیبریکا، دانهها بزرگتر و نامنظمترند. اکسلسا هم که اخیراً زیرمجموعه لیبریکا طبقهبندی شده، ظاهری بادامیشکل دارد و رنگش کمی روشنتر از بقیه است.
عوامل موثر بر کیفیت دانه قهوه چیست؟
تا اینجای کار فقط دربارهی نوع صحبت کردیم. اما کیفیت دانه های قهوه تحت تاثیر عوامل مختلفی است. از نوع خاک و ارتفاع مزرعه گرفته تا روش برداشت، فرآوری و حتی نحوهی نگهداری. قهوهای که در خاک آتشفشانی و در سایهی درختان رشد کرده، کیفیت و طعمی متفاوت با قهوهی کشت شده در آفتاب و در ارتفاع پایین دارد.
از دیگر عوامل موثر بر کیفیت دانه قهوه میتوان به نوع برداشت اشاره کرد. در برداشت دستی (که در بسیاری از مزارع عربیکا انجام میشود) فقط دانههای رسیده انتخاب میشوند، در حالی که برداشت ماشینی همهچیز را با هم میچیند؛ رسیده و نارس.
نکاتی برای انتخاب دانه قهوه؛ از عطر تا تجربه
اگر دنبال یک انتخاب هوشمندانه هستید، چند نکته را حتماً در ذهن داشته باشید:
- تازگی: دانهی قهوه، درست مثل نان، با گذر زمان طعم و عطر خود را از دست میدهد.
- نوع برشتهکاری: قهوههای روشن، طعمهای میوهایتر دارند؛ تیرهترها تلختر و دودیترند.
- سلیقه شخصی: اگر دنبال قهوهای شیرین و نرم هستید، عربیکا را امتحان کنید. اگر دنبال قدرت، تلخی و انرژی هستید، روبوستا انتخاب بهتری است.
- منطقه تولید: قهوههای اتیوپی بیشتر گُلی و میوهایاند، در حالی که برزیلیها بیشتر شکلاتی و متعادل هستند.
دانه های قهوه پرتو پدیده؛ یک انتخاب مطمئن
در بازاری که پر شده است از برندهای مختلف و کیفیتهای متغیر، انتخاب دانهای که هم طعم خوب داشته باشد و هم پشتیبانی قابلاعتماد، واقعاً مهم است. چون خرید قهوه فقط خرید یک بسته دانه نیست؛ شما دارید روی تجربهای روزانه، یا اعتبار حرفهایتان در یک کافه سرمایهگذاری میکنید. دانه های قهوه پرتو پدیده با واردات مستقیم از مزارع معتبر در جهان و استفاده از تجهیزات حرفهای و ماشین آلات تخصصی قهوه، این اطمینان را به مشتری میدهد که هر فنجان، طعمی یکدست خواهد داشت.
قهوه پرتو پدیده تنوع خوبی به مشتریان ارائه میدهد. از قهوه عربیکا با عطرهای لطیف گرفته تا انواع دان قهوه روبوستا برای آنهایی که دنبال قهوهای پرکافئین و قوی هستند. به لطف همین تنوع محصولات قهوه پرتو پدیده، باریستاها میتوانند ترکیبهای متفاوتی بسازند و به سلیقههای مختلف پاسخ دهند. همچنین مصرفکنندگان خانگی نیز میتوانند با خیال راحت از طعمی ثابت و کیفیتی بالا لذت ببرند.
تجارت قهوه سبز در جهان و ایران
پشت هر فنجان قهوهای که در خانه یا کافه نوشیده میشود، دنیایی پر از حرکت و تبادل اقتصادی قرار دارد. تجارت قهوه سبز، یعنی همان دانههایی که هنوز برشته نشدهاند، یک بازار چند میلیارد دلاری در سطح جهانی است. سالانه بیش از ۱۰ میلیون تُن دانه های قهوه خام از کشورهایی مثل برزیل، ویتنام، کلمبیا و اتیوپی به کشورهای مصرفکننده ارسال میشود. این دانهها در کشور مقصد برشته میشوند، بستهبندی میشوند و نهایتاً به دست مصرفکننده میرسند.
در ایران نیز برندهایی مانند شرکت پرتو پدیده با فعالیت در زمینهی واردات مستقیم دانههای سبز و ایجاد زیرساختهای بومی برشتهکاری، توانستهاند در این زمینه کشور را رشد دهند. این یعنی کافیشاپها دیگر وابسته به برندهای خارجی یا محصولاتی با کیفیت متغیر نیستند و میتوانند با قهوهای که در داخل کشور، اما با استاندارد بینالمللی برشته شده، طعمی اصیل ارائه دهند.
جمعبندی؛ هر دانه یک داستان
با شناخت انواع مختلف قهوه و طعمهای آن، دستتان برای انتخاب بازتر میشود و دیگر لازم نیست خرید قهوه را با حدس و آزمونوخطا پیش ببرید. وقتی بدانید عربیکا چه ویژگیهایی دارد، روبوستا به درد چه سبک دمآوریای میخورد، و حتی ظاهر هر دانه چه چیزی دربارهاش میگوید، میتوانید انتخابی متناسب با ذائقهتان داشته باشید. این یعنی هر فنجان قهوه برایتان تبدیل میشود به تجربهای آگاهانه و لذتبخش.
برای خرید انواع دان قهوه عربیکا یا روبوستا، میتوانید خرید عمده یا تک از فروشگاه های زیر مجموعه شرکت پرتو پدیده داشته باشید. این شرکت با تکیه بر منابع معتبر جهانی، استفاده از تکنولوژی روز و ماشینآلات تخصصی قهوه، و همچنین درک واقعی از ذائقه بازار ایران، تلاش کرده تا پلی باشد میان طعم اصیل قهوه جهانی و سلیقه ایرانی.